Ø Akademia PLUA

Akademia / Artykuły / Ściany zleceń i heatmapa płynności: jak je czytać i kiedy ściana jest fałszywa

Podręcznik Zero

Ściany zleceń i heatmapa płynności: jak je czytać i kiedy ściana jest fałszywa

Rafał z Akademii Klubu Zero · Aktualizacja: · 11 min czytania · na podstawie książki Podręcznik Zero

Ściana zleceń to duże zlecenie z limitem, albo kilka takich zleceń, stojące na jednej cenie w arkuszu zleceń. Heatmapa płynności pokazuje historię tych ścian: jasny poziomy pas oznacza, że na danej cenie przez dłuższy czas czekało dużo zleceń. Prawdziwą ścianę poznasz po tym, co dzieje się przy dotknięciu. Na taśmie, czyli liście zawartych transakcji, widać handel przy tej cenie, a ściana maleje, bo ktoś ją zjada. Fałszywa ściana znika tuż przed dotknięciem albo ucieka razem z ceną, choć prawie nikt przy niej nie handlował. Wystawianie zleceń bez zamiaru ich wykonania to spoofing, zakazany w USA i w Unii Europejskiej.

Co to jest ściana zleceń?

Arkusz zleceń (ang. order book), nazywany też księgą zleceń, to lista czekających zleceń z limitem: kupna pod bieżącą ceną i sprzedaży nad nią. Gdy na jednym poziomie stoi wielokrotnie więcej niż na sąsiednich, traderzy mówią o ścianie (ang. wall).

Ściana kupna stoi pod ceną i hamuje spadki. Żeby cena zeszła niżej, ktoś musi sprzedać tyle, ile ściana chce kupić. Ściana sprzedaży stoi nad ceną i w ten sam sposób hamuje wzrosty.

Arkusz pokazuje tylko zlecenia z limitem. Zleceń stop zwykle w nim nie widać, dopóki cena ich nie uruchomi. Nie widać też ukrytej części zleceń typu iceberg, które pokazują rynkowi tylko kawałek całości.

W metodzie ICT (ang. Inner Circle Trader) „płynność” to przede wszystkim stop lossy nad szczytami i pod dołkami, czyli właśnie to, czego arkusz nie pokazuje. Heatmapa dokłada drugą połowę obrazu: zlecenia z limitem, które naprawdę stoją. Jak pule stopów wyglądają na wykresie i dlaczego cena je zbiera, opisujemy w artykule o fałszywym wybiciu.

Czym jest heatmapa płynności i jak ją czytać?

Heatmapa płynności zapisuje arkusz sekunda po sekundzie. Oś pozioma to czas, pionowa to cena, a jasność punktu mówi, ile zleceń z limitem stało na tej cenie w tej sekundzie. Ciemne tło to zwykła płynność, jasne pasy to ściany.

Pięć układów, które warto rozpoznawać:

  • Pas ciągnie się przez wiele minut, a cena do niego nie dochodzi. Ściana stoi, ale na razie to tylko zamiar.
  • Cena wchodzi w pas i pas gaśnie stopniowo. Ściana jest zjadana transakcjami. To najmocniejszy dowód, że była prawdziwa.
  • Pas urywa się nagle tuż przed dojściem ceny. Ktoś anulował zlecenia. Czasem to zwykła zmiana zdania, czasem spoofing.
  • Pas przesuwa się schodkami razem z ceną. Zlecenia są przestawiane tak, żeby zawsze stały kilka poziomów od ceny. Tak działał algorytm z opisanej niżej sprawy CFTC: kilka dużych zleceń naraz na różnych poziomach, czyli warstwowanie (ang. layering).
  • Pas po zjedzeniu odnawia się w tym samym miejscu. Może to być iceberg, czyli kolejne porcje jednego dużego zlecenia. Ukrytej części heatmapa nie pokaże. Zdradzają ją dopiero transakcje większe niż widoczna ściana.

Heatmapa to pomiar, a nie prognoza: pokazuje, co stało w arkuszu, a nie co tam zostanie.

Dlaczego ściana wpływa na zachowanie ceny?

Duża ściana robi dwie rzeczy. Fizycznie hamuje ruch, bo zlecenia rynkowe muszą ją zjeść, zanim cena przejdzie dalej. Działa też na wyobraźnię: traderzy widzą kilkaset BTC do kupienia pod ceną i zakładają, że „ktoś duży broni poziomu”. Część kupuje tuż nad ścianą, a część stawia stop tuż pod nią.

Ten drugi efekt jest powodem, dla którego ściany się fałszuje. Prawdziwa ściana kosztuje, bo gdy cena do niej dojdzie, zlecenie się wykona. Fałszywa ma działać bez kosztu: inni uwierzą w popyt i kupią, a autor sprzeda im drożej i anuluje swoją „ścianę”.

Kiedy ściana jest fałszywa?

Spoofing to składanie zleceń z zamiarem anulowania ich, zanim zostaną wykonane. Amerykańska Komisja ds. Obrotu Towarowymi Kontraktami Terminowymi (CFTC, ang. Commodity Futures Trading Commission) podaje wprost przykład: składanie i anulowanie wielu zleceń po to, żeby stworzyć pozór fałszywej głębokości rynku. Czyli ścianę na pokaz.

Najbardziej znany przypadek dotyczy kontraktów na indeks S&P 500. Według zarzutów CFTC z 2015 r. londyński trader używał algorytmu, który wystawiał naraz od czterech do sześciu wyjątkowo dużych zleceń sprzedaży. Stały kilka poziomów nad najlepszą ofertą i jechały razem z ceną, a ogromna większość została anulowana bez transakcji. W dniu krachu błyskawicznego, 6 maja 2010 r., takie zlecenia wywierały według CFTC presję w dół wartą blisko 200 mln dolarów. W 2016 r. trader przyznał się do winy.

Po czym poznać ścianę na pokaz? Pojedynczy sygnał nie przesądza sprawy, ale te są najczęstsze:

  • znika tuż przed dotknięciem, a na taśmie przy tej cenie przeszło niewiele transakcji;
  • jedzie razem z ceną, zawsze w tej samej odległości;
  • stoi tylko na jednej platformie, której arkusz jest nagle wielokrotnie grubszy niż u pozostałych;
  • pojawia się i znika wiele razy w ciągu kilku minut;
  • jest ogromna w porównaniu z obrotem małej monety z płytkim arkuszem.

Przy małych monetach jedna duża ściana kupna potrafi udawać popyt, którego nie ma. Wrażenie popytu jest też paliwem akcji typu pump and dump. Jak sprawdzić, czy „wielki ruch” z grupy to prawda, zanim kupisz na szczycie, opisuje artykuł o pump and dump na kryptobezsciemy.pl.

Samo anulowanie zlecenia nie jest jednak oszustwem. Animatorzy rynku (ang. market makers) przestawiają zlecenia bez przerwy, a CFTC pisze wprost, że anulowanie w dobrej wierze nie jest spoofingiem. Skalę pokazują dane amerykańskiej Komisji Papierów Wartościowych i Giełd (SEC) z rynku akcji. Przy zleceniach stojących ponad 0,5% od najlepszej ceny na jedną transakcję przypadało średnio 117 anulowań.

Spoofing a prawo w USA i w UE

W USA zakaz spoofingu wpisała do prawa o obrocie kontraktami ustawa Dodda-Franka z 2010 r. W 2020 r. CFTC nakazała jednemu z największych banków w USA zapłacić rekordowe 920,2 mln dolarów. Chodziło o setki tysięcy zleceń na pokaz w kontraktach na metale szlachetne i obligacje skarbowe, składanych przez co najmniej osiem lat.

W Unii Europejskiej dla kryptoaktywów działa rozporządzenie MiCA (ang. Markets in Crypto-Assets, rynki kryptoaktywów). Jego art. 91 zakazuje manipulacji. Jako przykład podaje składanie zleceń, także ich anulowanie lub zmianę, które dają fałszywy sygnał co do podaży, popytu albo ceny, zwłaszcza żeby zapoczątkować lub wzmocnić trend. Więcej o tym przepisie i o fałszywym obrocie piszemy w artykule o wash tradingu.

Zakaz nie znaczy, że zjawisko zniknęło, bo handel kryptowalutami toczy się też poza UE. Każdą ścianę traktujesz więc jak hipotezę do sprawdzenia.

Jak sprawdzić ścianę na żywo w HornX Depth?

HornX Depth to darmowy terminal orderflow w przeglądarce: zlecenia, transakcje i likwidacje z ponad 30 giełd. Wydaje go Klub Zero sp. z o.o., ta sama spółka, która prowadzi Akademię. Dokładniej: zlecenia i transakcje są z ponad 30 giełd, a likwidacje na żywo z 11 źródeł, które je publikują. Ściany zleceń zobaczysz bez konta, a heatmapa płynności działa po założeniu darmowego konta (aktualny zakres darmowego konta pokazuje okno „Pakiety” w terminalu).

Wykres BTC/USDT 1m w HornX Depth, widok Orderflow: ściany zleceń przy prawej krawędzi, czerwone nad ceną i zielone pod nią, pod wykresem delta płynności
Zrzut z HornX Depth, 15.11.2026, 15:57 (dane na żywo, BTC/USDT, widok Orderflow, bez konta). Etykiety po prawej to największe ściany w BTC: czerwone to sprzedaż nad ceną, zielone to kupno pod ceną. Heatmapa ma kłódkę, bo działa po założeniu darmowego konta.

Krok po kroku:

  1. Otwórz HornX Depth w widoku Orderflow. Kliknij nazwę rynku w nagłówku (albo naciśnij /), w polu „Szukaj coina” wybierz BTC, a potem interwał 1m.
  2. Spójrz na prawą krawędź wykresu. Poziome słupki to suma arkuszy z wielu giełd, a etykiety pokazują największe ściany w BTC.
  3. Otwórz panel „Transakcje na żywo”. Napis „duże ≥ …” obok pola „Min $” to próg dużej transakcji. Terminal ustawia go sam z obrotu z 24 godzin, więc zależy od coina i dnia, a takie transakcje są wyróżnione. Gdy cena dojdzie do ściany, patrzysz, czy przy tej cenie przechodzą transakcje. Pole „Min $” zostaw puste, bo ścianę zjadają też małe transakcje. Ceny z największym wykonanym wolumenem pokaże przy lewej krawędzi wykresu moduł „Wykonane” (bez konta).
  4. Sprawdź panel „Delta płynności ±1%” pod wykresem. To różnica między zleceniami kupna i sprzedaży w paśmie 1% od ceny. Nagły skok bez ruchu ceny często oznacza, że ktoś wystawił albo zdjął dużą ścianę.
  5. Po założeniu darmowego konta włącz heatmapę. Zbiera się od chwili otwarcia strony, więc pierwsze minuty są puste. To normalne.

Z kontem masz też panel „Orderbook · giełdy”, w którym znaczek ⚠ oznacza platformę z nienaturalnie grubym arkuszem blisko ceny. Panel „Zdarzenia” oznacza literą S ścianę zdjętą tuż przed ceną. To model, czyli reguła zapisana w kodzie, a nie dowód. Co jest pomiarem, a co modelem, wyjaśnia strona Źródła danych i granice, a pierwsze minuty z terminalem rozpisuje poradnik Terminal w 5 minut.

Przykład krok po kroku: ściana zjedzona czy zdjęta?

Liczby poniżej to przykład do nauki, a nie zapis z rynku.

BTC kosztuje 65 000 USD. Na 64 850 stoi ściana kupna 600 BTC, czyli około 38,9 mln USD (600 × 64 850).

Scenariusz A: ściana zjedzona. Cena schodzi do 64 850. Na taśmie przy tej cenie przechodzą sprzedaże łącznie 420 BTC. Ściana maleje z 600 do 180 BTC, a cena odbija. Wykonało się 70% ściany (420 z 600), więc ktoś naprawdę kupował.

Scenariusz B: ściana zdjęta. Cena dochodzi do 64 880, czyli 30 USD nad ścianą. W dwie sekundy ściana spada z 600 do 40 BTC, choć na 64 850 nie przeszła jeszcze ani jedna transakcja. Gdy cena chwilę później schodzi do 64 850, przy tej cenie przechodzi tylko 25 BTC, około 4% pierwotnej ściany. Ponad 500 BTC zniknęło bez transakcji. Kto kupił nad ścianą w nadziei, że „duży obroni poziom”, został bez obrońcy.

Reguła jest prosta: porównujesz, o ile zmalała ściana, z tym, ile przy niej przehandlowano. Gdy ściana maleje, a transakcji prawie nie ma, zlecenia zostały anulowane.

Drugim testem jest delta wolumenu. Jeśli przy ścianie sprzedaży agresywni kupujący naprawdę przeważają, rośnie skumulowana delta. Jak ją czytać i jak dzięki niej odróżnić prawdziwe wybicie od fałszywego, opisuje artykuł o CVD, czyli skumulowanej delcie wolumenu na strefatradingu.pl.

Najczęstsze błędy przy czytaniu ścian i heatmapy

  • Ściana jako gwarancja. Ściana to zamiar, który można odwołać w sekundę. Plan nie może stać na cudzym zleceniu.
  • Stop tuż za ścianą. Gdy ściana zniknie, cena przejdzie przez twój stop bez oporu. Twój stop sam staje się płynnością.
  • Jedna platforma zamiast rynku. Gruby arkusz jednej giełdy potrafi zniekształcić sumę. Porównuj giełdy osobno.
  • Mylenie heatmapy płynności z mapą likwidacji. Heatmapa pokazuje zlecenia, które stały w arkuszu. Mapa likwidacji to model, szacunek z otwartych pozycji.
  • Każde anulowanie to spoofing. Większość dalekich zleceń znika w zwykłym handlu. Podejrzany jest dopiero wzorzec: ściana na pokaz, która ucieka przed ceną.

Gdzie uczyć się dalej

W Fundamencie Akademii płynność kupujących i sprzedających oraz jej zgarnięcie omawiają filmy 04.5 i 04.6 w bloku o SMC (ang. Smart Money Concepts). Możesz zacząć od 6 darmowych filmów: 3 z Fundamentu i pierwszych filmów Scalpingu, Psychologii Zero i Fal Zero. Ściany i heatmapa najbardziej przydają się w transakcjach trwających sekundy i minuty, o których piszemy w artykule o scalpingu.

Trading, a szczególnie handel kontraktami z dźwignią, wiąże się z ryzykiem utraty środków. Ten artykuł ma charakter edukacyjny i nie jest poradą inwestycyjną.

Skąd to wiemy

Źródła sprawdziliśmy 15.11.2026.

  • CFTC, wytyczne do sekcji 747 ustawy Dodda-Franka, Federal Register t. 78, s. 31890 (28.05.2013): przykłady spoofingu, w tym pozór fałszywej głębokości rynku, i zastrzeżenie o anulowaniu w dobrej wierze.
  • CFTC, komunikat nr 7156-15 (21.04.2015): zarzuty dotyczące algorytmu na kontraktach E-mini S&P 500; komunikat nr 7480-16 (9.11.2016): propozycja ugody z CFTC i informacja, że trader przyznał się do winy w sprawie karnej.
  • CFTC, komunikat nr 8260-20 (29.09.2020): 920,2 mln USD za spoofing w latach 2008–2016.
  • SEC, Data Highlight 2014-02 „Equity Market Speed Relative to Order Placement” (marzec 2014): 9,8 anulowania na transakcję przy najlepszej cenie i 117 ponad 50 punktów bazowych od niej.
  • Rozporządzenie (UE) 2023/1114 (MiCA), art. 91 ust. 2 lit. a i ust. 3 lit. b, w zbiorze przepisów ESMA (Europejskiego Urzędu Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych).
  • HornX Depth, poradniki „Terminal w 5 minut” i „Źródła danych i granice” (aktualizacja 12.11.2026).

Najczęstsze pytania o ściany zleceń i heatmapę płynności

Co to jest heatmapa płynności?

To zapis arkusza zleceń w czasie. Oś pozioma to czas, pionowa to cena, a jasność pokazuje, ile zleceń z limitem stało na danej cenie. Jasne poziome pasy to ściany.

Co to jest ściana w arkuszu zleceń?

To duże zlecenie z limitem albo grupa zleceń na jednej cenie, wielokrotnie większa niż sąsiednie poziomy. Ściana kupna stoi pod ceną, sprzedaży nad nią.

Jak poznać, że ściana jest fałszywa?

Porównaj, o ile ściana zmalała, z tym, ile przy niej przehandlowano. Podejrzana jest ściana, która znika tuż przed dotknięciem bez transakcji, jedzie razem z ceną albo stoi tylko na jednej platformie.

Czy spoofing jest legalny?

Nie. W USA zakazuje go prawo o obrocie kontraktami (zakaz wpisała ustawa Dodda-Franka z 2010 r.), a w UE dla kryptoaktywów art. 91 MiCA. Samo anulowanie zlecenia w dobrej wierze spoofingiem nie jest.

Gdzie za darmo zobaczyć ściany zleceń i heatmapę?

W terminalu HornX Depth ściany widać bez konta, a heatmapę płynności po założeniu darmowego konta. Terminal pokazuje dane, ale nie mówi, co zrobić.

Akademia Klubu Zero

Przejdź to krok po kroku, z zadaniem po każdym filmie

Fundament, cały kurs od zera, kosztuje 1479 zł jednorazowo, a do 30.11 razem ze Scalpingiem 1999 zł. Nie wiesz jeszcze? Obejrzyj najpierw 6 filmów za darmo.

Okładka: Podręcznik Zero

Biblioteka Zero

Podręcznik Zero

Temat rozwijają rozdziały: 09 · Pule płynności — gdzie rynek poluje na stop-lossy (equal highs, sesje, okrągłe liczby); 20 · Order Flow ICT — byczy i niedźwiedzi przepływ zleceń w praktyce.

536 stron · 96 rozdziałów · 155 rysunków · PDF, egzemplarz imienny

Czytaj dalej

Trading wiąże się z ryzykiem straty. Artykuł jest edukacyjny, nie jest rekomendacją i nie obiecuje wyników.